Kuchnia na Bornholmie – ryby, sery i lokalne przysmaki

"Słońce nad Gudhjem"

Sol over Gudhjem to jedno z najbardziej rozpoznawalnych dań kuchni Bornholmu. Nazwa oznacza "Słońce nad Gudhjem" i nawiązuje do sposobu podania potrawy.

Podstawą dania jest wędzony śledź, tradycyjnie przygotowywany w lokalnych wędzarniach (røgeri). Rybę podaje się na kromce ciemnego chleba żytniego, z surowym żółtkiem na wierzchu oraz posiekanym szczypiorkiem. W niektórych wersjach dodawane są również rzodkiewki.

Sol over Gudhjem bywa nazywane przez mieszkańców po prostu "bornholmerem" – w znaczeniu dania typowego dla wyspy, opartego na lokalnych produktach i tradycji rybackiej. To przykład prostej kuchni, w której najważniejsza jest jakość składników.

Słodkie wyroby

Bornholm znany jest nie tylko z ryb, ale również z lokalnych słodyczy wytwarzanych w niewielkich manufakturach. Na wyspie produkuje się karmelki, landrynki oraz rzemieślniczą czekoladę.

W Gudhjem działa wytwórnia Karamel Kompagniet (Holkavej 2), gdzie karmelki przygotowywane są na miejscu, często na oczach odwiedzających. Gotowe wyroby można kupić bezpośrednio w sklepie firmowym.

W Svaneke funkcjonuje manufaktura Svaneke Bolcher, specjalizująca się w tradycyjnych landrynkach. Proces produkcji – od przygotowania masy cukrowej po formowanie cukierków – jest częściowo widoczny dla gości. W ofercie znajdują się różne smaki, w tym także warianty o lekko słonawym posmaku.

W miejscowości Snogebæk działa Kjaerstrup Chokolade, gdzie wytwarzane są ręcznie robione praliny i wyroby czekoladowe.

Lokalne słodycze są popularną pamiątką z wyspy i przykładem rozwiniętego rzemiosła spożywczego Bornholmu.

Sery

W miejscowości Klemensker działa mleczarnia produkująca ser pleśniowy Sct. Clemens Danablu, należący do duńskich serów typu blue. Wytwarzany jest z mleka krowiego i dojrzewa z udziałem kultur pleśniowych, które nadają mu charakterystyczne niebieskie żyłki oraz wyrazisty, lekko pikantny smak.

Danablu różni się od serów takich jak Roquefort czy Gorgonzola przede wszystkim surowcem (mleko krowie zamiast owczego) oraz nieco łagodniejszym profilem smakowym. Dobrze komponuje się z ciemnym pieczywem, orzechami oraz wytrawnymi dodatkami.

Na Bornholmie ser często podawany jest z żytnimi ciasteczkami produkowanymi w rodzinnej piekarni w Aakirkeby. Połączenie słonego sera pleśniowego z chrupiącym, lekko słodkawym wypiekiem należy do klasycznych lokalnych zestawień.

Olej rzepakowy

W maju znaczna część Bornholmu pokrywa się kwitnącym rzepakiem, który nadaje krajobrazowi charakterystyczny, intensywnie żółty kolor. Uprawa rzepaku ma na wyspie znaczenie nie tylko krajobrazowe, ale także gospodarcze.

W miejscowości Aakirkeby działa producent Lehnsgaard, wytwarzający olej rzepakowy tłoczony na zimno. Olej ten ceniony jest za wysoką zawartość nienasyconych kwasów tłuszczowych i znajduje szerokie zastosowanie w kuchni – zarówno do sałatek, jak i do gotowania.

W ofercie dostępne są również warianty smakowe, m.in. z dodatkiem chili lub czosnku. Produkty te sprzedawane są w sklepach na wyspie i stanowią popularny lokalny wyrób spożywczy.

Browar i Piwo

Do dań rybnych, w tym wędzonego śledzia, często polecane jest lokalne piwo. Najbardziej rozpoznawalnym producentem na wyspie jest Svaneke Bryghus – browar rzemieślniczy działający w miejscowości Svaneke.

W ofercie znajdują się różne style piwa, m.in. Mørk Guld – niefiltrowane piwo o zawartości alkoholu ok. 5,7%. Browar produkuje także mocniejsze warianty sezonowe oraz piwa specjalne, w tym stout o nutach czekoladowych (np. Choko Stout).

Produkty Svaneke Bryghus dostępne są w restauracjach, sklepach na wyspie oraz bezpośrednio w browarze.

Winnica i Wino

Na Bornholmie produkowane są również wina, w tym wina owocowe oraz lekkie wina musujące. Jednym z bardziej znanych producentów jest Lille Gadegård, położona w centralnej części wyspy.

W ofercie znajdują się m.in. wina z czarnej porzeczki (solbærvin) oraz inne wyroby owocowe. Przy plantacji działa restauracja, w której można spróbować lokalnych produktów oraz zakupić je na miejscu.

Oprócz win w Lille Gadegård wytwarzane są także inne alkohole, w tym whisky.

Akvavit

Na Bornholmie produkowany jest również akvavit – tradycyjny skandynawski alkohol destylowany, aromatyzowany ziołami i przyprawami. Jednym z producentów na wyspie jest Bornholmske Spiritfabrik z siedzibą w Nexø.

W ofercie znajdują się m.in.: Bornholmer Akvavit (40%) – klarowny akvavit o nutach kopru i kminku.

Producent przygotowuje również edycje sezonowe, takie jak akvavit wielkanocny i bożonarodzeniowy, komponowane z myślą o tradycyjnych potrawach serwowanych w okresie świątecznym.

Inne wyroby

W miejscowości Snogebæk produkowane są ekologiczne lody wytwarzane z mleka pochodzącego od krów hodowanych na Bornholmie. Wyroby można spróbować w kawiarni działającej przy wytwórni.

Uzupełnieniem lokalnej oferty spożywczej są produkty mięsne z bornholmskich hodowli. W sprzedaży dostępna jest m.in. wołowina oraz jagnięcina określana jako "Hammershuslamm", pochodząca z wypasu w północnej części wyspy. Wyroby mięsne można kupić m.in. w Rønne i Aakirkeby.